Stralen voor de geneeskunde

IRE MAAKT JAARLIJKS ZES MILJOEN MEDISCHE ONDERZOEKEN MOGELIJK

Veel kans dat als u een medische behandeling moet ondergaan, het IRE er voor iets zal tussen zitten. Dankzij het bedrijf uit Fleurus kunnen jaarlijks wereldwijd zo een zes miljoen medische diagnoses en therapieën met radio-isotopen uitgevoerd worden.

De militaire uitwassen van kernenergie in de Tweede Wereldoorlog en rampen zoals vandaag in Japan spreken niet bepaald in het voordeel van kernenergie. Dat neemt echter niet weg dat de eerste toepassingen van de nucleaire wetenschap medisch van aard waren. In België was het nucleair onderzoek door het SCK trouwens de aanleiding voor belangrijke ontwikkelingen op het vlak van medische toepassingen. Dat leidde in 1971 tot de oprichting van het Instituut voor Radio-Elementen in Fleurus. De opgebouwde expertise heeft ertoe geleid dat het IRE intussen is uitgegroeid tot de eerste Europese en tweede wereldproducent van radio-elementen van kernsplitsing.

“Radio-isotopen zijn atomen waarvan de ioniserende straling gebruikt wordt voor het stellen van diagnoses, maar ook als therapie bij de behandeling van kanker”, aldus Grégory Delécaut van het IRE. “We behandelen in onze installaties op chemische wijze de grondstof die is bestraald in onderzoeksreactoren, zoals die van het SCK in Mol. De  radioactieve isotopen zijn actieve farmaceutische ingrediënten, die gekoppeld aan specifieke moleculen in het lichaam van de patiënten kunnen ingespoten worden voor bijvoorbeeld de detectie van tumoren of de analyse van de werking van organen.”

In beeld

Een van de belangrijkste radionucliden die het IRE produceert is de Molybdeen-99.
“In het IRE wordt Mo-99 gescheiden van de door reactoren bestraalde grondstof. Het wordt in zijn metastabiele technetium-99-vorm gebruikt in heel wat scanonderzoeken voor de vroegtijdige opsporing van vele vormen van pathologie zoals kanker en hartziekten. Elk jaar maakt dit isotoop meer dan 7 miljoen medische onderzoeken mogelijk in Europa. Bovendien worden met deze radio-elementen talrijke onderzoeken in verband met degeneratieve hersenziekten, zoals de ziekten van Alzheimer en Parkinson uitgevoerd. Patiënten krijgen doorgaans een injectie, een infuus of een drankje met een geringe hoeveelheid radioactief materiaal en de arts kijkt met speciale camera’s waar het middel zich concentreert. Zo krijgt hij bijvoorbeeld een beeld van een infectie van de darmen, of een afsluiting van een bloedvat in de longen. IRE voorziet in de helft van de Europese behoeften aan molybdeen-99, goed voor ongeveer vier miljoen tests per jaar.

“Een ander belangrijk product van het IRE is jodium-131, dat meestal gebruikt wordt voor de behandeling van ziekten van de schildklier. Radio-jodium (I-131) spitst zich nagenoeg exclusief toe op de schildklier en maakt de kankercellen kapot. Ook wat dit betreft is het IRE een van de grootste producenten in de wereld. Er zijn slechts vier soortgelijke bedrijven: Canada, Nederland, Zuid-Afrika en Australië.”

Radiofarmacie

Begin juli lanceerde IRE IRE Elit (Environment & Lifescience Technology). Dit filiaal zal zich bezighouden met de productie van radiofarmaceutische producten terwijl het IRE de leverancier van actieve farmaceutische ingrediënten (Mo-99 en I-131) blijft voor producenten van farmaceutische eindproducten. “Onze radiofarmaceutische activiteit zal vooral richten op de productie van Yttrium-90 en generatoren van Wolfraam/Rhenium-188.  Deze twee radiofarmaceutische geneesmiddelen zijn voornamelijk interessant voor het behandelen van kanker (metabolische radiotherapie)  en palliatieve zorg. In combinatie met een antilichaam, wordt Yttrium-90 bijvoorbeeld gebruikt voor de therapie van non-hodgkinkankers.”

Milieucontrole

Het dienstenpakket van het IRE draait verder rond het ontwikkelen en toepassen van technieken van controle en meting van de radio-elementen.
“Wij zijn voorlopers in het ontwerpen, het installeren en het beheren van systemen voor radiologische milieucontrole en controle van de voedingsketen. Deze opdracht wordt aan het IRE, samen met het SCK, toevertrouwd door het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle in het kader van haar programma voor de bewaking van het Belgische territorium. We beheren verder ook het radioactief afval van de nucleaire site van Fleurus en van de verzegelde en opgebruikte radioactieve bronnen afkomstig van de industrie in België en in het Groothertogdom Luxemburg.”

Er werken 140 mensen bij het IRE, van wie 80 procent een technisch en wetenschappelijk profiel heeft. Daarrond is een echte groeipool ontstaan.

Lees ook: SCK onderzoekt nucleaire toepassingen voor industrieel en medisch gebruik en De toekomst van de reactoren staat in Mol